Mükemmeliyetçinin İç Sesi
Tanıyor musun bu sesi?
Daha hazır değilim.
Önce şunu halledeyim.
Mükemmel ortam oluşunca başlayacağım.
Ya tam yapacağım ya hiç.
Bu ses seni oyalıyor. Ve adı var: Mükemmeliyetçilik tuzağı.
Kuranın Cevabı: Kolaylık İlkesi
Allah sizin için kolaylık diler, zorluk istemez.
Allah, kullarına karşı sonsuz merhamet sahibi. Hep yapılabilir olanı istiyor. Zorluk değil, kolaylık esas.
Kendini kınayan nefse yemin ederim.
Dikkat et: Allah, kendini kınayan nefse yemin ediyor. Bu nefis övülüyor.
Nefs-i levvame. Kusur işleyip pişman olan. Düşüp kalkan. Bu, hareketsiz kalmaktan iyidir.
Nefsini arındıran kurtuluşa ermiştir. Onu günahlarla kirleten ise ziyana uğramıştır.
Arındıran = Tedrici bir süreç. Bir anda mükemmellik değil. Kirleten = Hiç çalışmamak, hareket etmemek. Kurtuluş bir hal değil, bir yolculuk.
Peygamberin Yolu: Az Ama Devamlı
Kolaylaştırın, zorlaştırmayın. Müjdeleyin, nefret ettirmeyin.
Hz. Peygamberin temel eğitim prensibi. Mükemmel ol değil, kolaylaştır.
Allaha en sevimli amel, az da olsa devamlı olanıdır.
Az ama devamlı > Çok ama kesik
Mükemmeliyetçi der: Ya tam yapacağım ya hiç.
Peygamberi yol der: Az ama HER GÜN.
Günahından dönen tövbe eden, hiç günah işlememiş gibidir.
Geçmiş hataların silinebilirliği. Artık çok geç düşüncesinin reddi. Her an yeni başlangıç mümkün.
Orta yolu tutun, aşırılıktan sakının.
Mükemmeliyetçilik = aşırılık. Orta yol = denge. Ya hep ya hiç değil, ne kadarsa o kadar.
Gazalinin Uyarısı: Şeytanın Hilesi
İmam Gazali, İhyau Ulumid-Dinde şeytanın bir hilesinden bahseder:
Şeytanın hilelerinden biri: Riya ile yapacağına hiç yapma! demesidir.
Şeytan: Mükemmel değilse yapma!
Hakikat: Eksik de olsa YAP!
Gazali devam eder:
Ahlaklar, riyazetle değişmeyi kabul eder. Hastalıkların tedavisi tedricidir. Bedenin ilacı zamanla etki eder. Nefsin ıslahı da adım adımdır.
Tedrici. Adım adım. Bir anda değil.
Nefis Mertebeleri: Adım Adım Yükseliş
Tasavvufta nefsin yedi mertebesi:
Kritik nokta: Emmareden Mutmainneye ATLAMA yok. Her mertebe bir basamak. Bir perdenin kalkması = bir adım ilerleme.
Bir anda veli olacağım = TUZAK
Bilimin Keşfi
Şimdi yedi yüz yıl sonraya gel.
Ya Hep Ya Hiç Düşüncesi
Aaron Beck, 1960larda bu düşünce kalıbını tanımladı: Bilişsel çarpıtma.
Örnekler:
- Ya mükemmel yapacağım ya hiç başlamayacağım
- Bir gün aksattım, artık her şey bitti
- B aldım, demek ki başarısızım
- Bir kurabiye yedim, diyet bozuldu, istediğimi yerim artık
Mükemmeliyetçilik Artıyor
2019da Thomas Curran ve Andrew Hill, 164 çalışmayı analiz etti. 41.641 üniversite öğrencisi. 27 yıllık veri.
Son 27 yılda mükemmeliyetçilik %33 arttı.
Sonuç?
Kaygı, depresyon ve intihar düşünceleri, yüksek mükemmeliyetçilik ile ilişkili.
Panzehir: Öz-Şefkat
Kristin Neff, öz-şefkat teorisini geliştirdi. Başarısızlık anında kendine karşı şefkatli olmak.
Kritik bulgu:
Öz-şefkatli insanlar da yüksek hedefler koyar. Ama başarısızlıkta kendilerini yok etmiyorlar. Hedef yüksek, ama düşse de kalkar.
Ortak Hakikat
Kuran
Allah kolaylık diler, zorluk istemez.
Peygamber
Az da olsa devamlı olan en sevimlidir.
Gazali
Eksik de olsa yap, hiç yapmamaktan iyidir.
Nefis Mertebeleri
Bir anda değil, adım adım yükseliş.
Beck (Bilişsel Terapi)
Ya hep ya hiç düşüncesi = bilişsel çarpıtma.
Neff
Öz-şefkat, mükemmeliyetçiliğin panzehiri.
Mükemmeliyetçinin Sesi vs. Hakikat
Ya tam yapacağım ya hiç
Az da olsa yap
Bir hata yaptım, her şey bitti
Tövbe kapısı her an açık
Mükemmel değilse değersiz
İlerleme mükemmellikten değerli
Artık çok geç
Günahtan dönen hiç günah işlememiş gibi
Pratik: Ne Yapmalı?
Bu ses çaldığında DUR. Bu şeytanın sesi.
5 dakika > 0 dakika. Her zaman.
Her gün bir şey > Haftada bir yoğun.
Bir aksatma = İPTAL değil.
Herkes hata yapar, ben de insan.
Son Söz
Mükemmellik, Allaha mahsus.
Senin işin = İLERLEMEK.
Her gün bir adım > Bir gün bin adım
Başla. Şimdi. Olduğun yerden.