Sır

Açılış

Bir yolculuğa çıkmak üzeresin.

Bir karar verdin. Değişmek istiyorsun. Arınmak istiyorsun. Daha iyi bir insan olmak istiyorsun.

Ve içinden bir ses diyor: Bunu birine söylemeli miyim?

Belki yakınlarına. Belki arkadaşlarına. Belki sosyal medyaya.

Bu yazı, o soruya cevap. Ve cevap seni şaşırtabilir.

Kuranın Ölçüsü

Sadakaları açıktan verirseniz ne güzel! Ama onları gizler ve fakirlere gizlice verirseniz, bu sizin için daha hayırlıdır. Allah da bu sebeple günahlarınızdan bir kısmını bağışlar. Allah, yaptığınız her şeyden haberdardır.

Dikkat et: Açıktan vermek de güzel. Ama gizli vermek daha hayırlı.

Neden?

Çünkü gizlilik, ihlası korur. Gizlilik, ameli sadece Allah için yapmayı kolaylaştırır.

Ve ayetin sonunda bir hatırlatma: Allah, yaptığınız her şeyden haberdardır. Yani sen gizlesen de, O biliyor. Onun bilmesi yeter.

Peygamberin Uyarısı

Resulullah (s.a.v.) buyurdu:

Yedi kişi vardır ki Allah onları, kendine mahsus olandan başka hiçbir gölgenin bulunmadığı günde gölgesinde barındırır...

Ve bu yedi kişiden biri:

...Bir sadaka verip de onu, sol elinin verdiğini sağ eli bilmeyecek kadar gizleyen kişi...

Düşün: Sol elin verdiğini sağ el bilmeyecek. Bu ne kadar gizlilik? Bu kadar.

Bir başka hadiste Peygamber Efendimiz (s.a.v.) buyurdu:

Ümmetim için gizli şirk ve şehvetten kaygı duyuyorum.

Sahabe sordu: Sizden sonra da hala şirk olacak mı?

Efendimiz:

Evet, fakat güneşe, aya, taşa ve puta tapmak şeklinde olmayacak. İnsanlar ibadetlerini riya için yapacaklar.

Riya: Gösteriş. İbadeti Allah için değil, insanların görmesi için yapmak. Ve bu, gizli şirk olarak tanımlanıyor.

Hz. Lokmanın Oğluna Öğüdü

Hz. Lokman (a.s.), oğluna şöyle dedi:

Riyakarlık, amelinin ecrini dünya yurdunda istemendir. Halbuki iyi insanların ameli ahiret için olmalıdır.

Oğlu sordu: Riyanın ilacı nedir?

Hz. Lokman:

Ameli gizlemektir.

İki kural:

Alimlerin Sözleri

İmam-ı Rabbani, Mektubatın 59. Mektubunda:

Bilmiş olasın ki, ebedi necatın müyesser olması için insana şu üç şey mutlaka lazımdır: İlim, amel, ihlas.

İlmi ve ameli öğrenebilirsin. Ama ihlas? O, nefisle mücadele ister. Çaba ister. Ve gizlilik, o ihlası korumanın en güçlü yollarından biri.

İmam Gazali, İhyau Ulumid-Dinde riyayı şöyle tanımlar:

Riya, Allaha itaat eder görünerek kulların takdirini kazanmayı istemektir. Amellerde esas olan gizliliktir. Çünkü gizlilik, ihlasli olmayı ve riyadan kurtulmayı sağlar.

Bilimin Keşfi

Şimdi yedi yüz yıl sonraya gel.

2009 yılı. New York Üniversitesi. Peter Gollwitzer ve meslektaşları, dört farklı deney yapıyorlar. Sonuçları Psychological Science dergisinde yayınlıyorlar.

Hukuk öğrencileriyle yapılan deneyde, avukat olmak isteyen öğrencilere haftalık çalışma niyetleri soruldu. Bir grup, niyetlerini deneyciye söyledi. Diğer grup, anonim kaldı.

Sonuç?

Neden?

Başkaları bir bireyin kimlik hedefiyle ilgili davranışsal niyetini fark ettiğinde, bu durum bireye, arzuladığı kimliğe zaten sahip olduğuna dair erken bir his verir.

Yani: Avukat olacağım dediğinde, beyin sanki zaten avukat olmuşsun gibi hissediyor. Ve çalışma motivasyonu düşüyor.

Peki kime söylemeli?

2019da Ohio State Üniversitesinden Howard Klein ve meslektaşları yeni bir çalışma yayınladı:

Hedeflerini, kendilerinden daha yüksek statüde algıladıkları birine söyleyen kişiler, hem daha yüksek hedef bağlılığı hem de daha iyi performans gösterdi.

Yani: Eğer söyleyeceksen, senden daha yüksek statüde gördüğün birine söyle. Bir mentor. Bir hoca. Saygı duyduğun biri.

Ortak Hakikat

Şimdi iki dünyayı yan yana koy:

Aynı hakikat. Farklı diller. Gizlilik, ameli korur.

Senin İçin

Bu platformda bir yolculuğa çıkıyorsun.

Ve sana şunu söylemem gerek: Bu yolculuğu herkese duyurma.

Neden mi?

Pratik

Son Söz

Bakara 271i hatırla:

Allah, yaptığınız her şeyden haberdardır.

Sen gizlesen de, O biliyor.

Onun bilmesi yeter.